Gratis ondersteunde communicatie (OC) in het Nederlands: een communicatiebord dat voor het Nederlands is gemaakt
Heeft uw kind een andere manier nodig om te communiceren, of werkt u als logopedist met Nederlandstalige gezinnen? MoCo heeft een Nederlands communicatiebord dat u vandaag nog kunt openen. Het is gratis, het is vanaf het eerste vakje in het Nederlands geschreven, en het zegt eerlijk dat het nog een bèta is.
Gratis in het Nederlands, net als in het Engels
Model Communicator (MoCo) is een gratis app voor ondersteunde communicatie (OC), gemaakt samen met een logopedist. U kunt de app gebruiken zoals een spraakcomputer: u tikt op woorden en het apparaat spreekt ze uit. Het Nederlandse bord kost niets, net als het Engelse: er is geen betaalde versie en er zijn geen functies die u later moet kopen. Om te beginnen hebt u geen onderzoek, geen aanvraag voor vergoeding en geen account nodig.
De app werkt in de browser op een Chromebook, een laptop met Windows of een Mac, een Android-tablet of telefoon, of een iPad met Safari. Na het eerste bezoek blijft het bord in diezelfde browser ook zonder internet werken, en u kunt het op het beginscherm zetten. Het spreekt met de Nederlandse stemmen die al op het apparaat staan.
Gratis gids om af te drukken
Neem deze gids mee
Alles van deze pagina als pdf van 6 pagina’s: hoe het bord werkt, voor wie het is, wat ‘bèta’ betekent en hoe u begint. Druk het af voor een gezin of een teamoverleg, of deel het.
Hoe het Nederlandse bord werkt
Een bord dat uit het Engels is vertaald, geeft een Nederlandstalig kind Engelse grammatica met Nederlandse labels. Dit bord houdt de indeling van MoCo aan (een kader van kernwoorden dat nooit van plaats verandert, rond pagina’s met woorden per onderwerp) en vult die opnieuw in voor het Nederlands.
Hetzelfde kader als in het Engels, in het Nederlands
De bovenste rij is ik · ben · is · zijn · kan · een · de · en, vakje voor vakje op de plek waar het Engelse bord I, am, is, are, can, a, the, and heeft. De kolom links is jij · hij · zij · het, en het hoekwoord is naar. De startpagina komt op dezelfde manier overeen met de Engelse. Een tweetalig kind dat beide borden gebruikt, vindt elk idee op dezelfde plek. Wie het Engelse bord al kent, kan op het Nederlandse meteen modelleren.
De en het, en verkleinwoorden
Of een woord de of het krijgt, valt niet te raden. Daarom weet het bord het voor elk zelfstandig naamwoord. De en het staan allebei op het bord. Zelfstandige naamwoorden bieden hun meervoud en hun verkleinwoord aan, want kinderen gebruiken verkleinwoorden de hele dag. Beschrijvende woorden bieden de vorm met -e en de vergrotende trap aan.
- hond → honden, hondje
- bal → ballen, balletje
- het grote huis
- groot → grote, groter
Alle werkwoordsvormen, door ingedrukt te houden
Op de vakjes van werkwoorden staat het hele werkwoord (eten, drinken, spelen), omdat de eerste zinnetjes dat nodig hebben: ik wil eten, ik kan spelen. Tikt u op een werkwoord, dan verschijnen de vormen naast het bord. Houdt u het ingedrukt, dan openen alle vormen als vakjes: de vormen voor ik, jij, hij en wij, de verleden tijd met heb of ben, de toekomst met ga en de gebiedende wijs. Scheidbare werkwoorden, zoals opendoen, bieden ook hun gesplitste vormen aan.
- ik wil eten
- heb gegeten
- ben gevallen
- opendoen → doe open
Het bord zegt wat er is aangetikt
De automatische grammatica staat uit, tenzij u die zelf aanzet. Het bericht toont precies de woorden die uw kind heeft gekozen, in de volgorde waarin ze zijn aangetikt. Zo ziet u het echte taalniveau en kunt u zelf de volgende stap voordoen. Wilt u meer hulp, dan zet u de automatische grammatica aan in Instellingen. Met ‘Alleen woordvormen’ past het bord woordvormen aan en voegt het niets toe (het grote huis, hij speelt). Met ‘Volledig’ zet het de woorden ook in de Nederlandse volgorde, met het tweede werkwoord achteraan (ik wil sap drinken).
Woorden zoals een kind ze zegt
Niet elk Engels vakje heeft één Nederlands woord, dus voor elk vakje is gekozen wat een Nederlandstalig kind zegt. Op de startpagina staan binnen en buiten naast aan en uit, en leuk en nodig, de woorden waar het Nederlands die zinnen omheen bouwt. Honger en dorst zeg je met hebben; daar zijn kant-en-klare zinnen voor. Op de pagina’s over eten en feesten staat wat een kind hier kent: hagelslag, stroopwafel, Sinterklaas, Koningsdag.
- ik heb honger
- dat vind ik niet leuk
- nog een keer
Nederland en Vlaanderen
De woorden zijn standaard die van Nederland. Met één instelling, ‘Welk Nederlands’, kiest u Vlaanderen (België). Dan veranderen ongeveer 130 vakjes, het label en wat er wordt gezegd, in de woorden die in Vlaanderen gewoon zijn. De kolom links blijft ook dan jij. De stem verandert niet mee met de regio: kies in Instellingen zelf een Vlaamse stem als uw apparaat die heeft. Een pagina met beleefde zinnen gebruikt u, voor de juf, de meester of de dokter.
- patat / frieten
- mooi / schoon
- kunt u mij helpen?
Voor wie het is
Ouders en gezinnen
Uw kind hoeft niet te kiezen tussen Nederlands en een andere taal. Kinderen kunnen OC in twee talen leren, net zoals ze in twee talen leren praten. Open het bord en tik de woorden aan terwijl u ze zegt, tijdens het eten, het spelen en het badderen. Vraag uw kind niet om u na te doen. U kunt vanavond al beginnen, nog voor er een onderzoek is geweest.
Logopedisten
Het kader komt overeen met dat van het Engelse bord, en het gezin kan thuis modelleren in de taal die het echt spreekt. Omdat het bord niet verbetert wat er is aangetikt, is wat u in de berichtenbalk ziet ook wat het kind zelf heeft gemaakt. Er zijn drie groottes: 60 vakjes, en bètaborden van 42 en 25.
Tweetalige gezinnen en klassen
Nederlands en Engels zijn aparte borden met dezelfde indeling, elk met eigen instellingen en profielen. U wisselt tussen de borden in Instellingen. Is een bord één keer in een browser geopend, dan blijft het daar ook zonder internet werken.
Wat ‘bèta’ betekent voor het Nederlands
Het Nederlandse bord is een bèta. De eerste versie is gemaakt met hulp van AI, op basis van de Nederlandse grammatica en van wat bekend is over de woorden die jonge kinderen het meest gebruiken. Het bord is nog niet nagekeken door iemand met Nederlands als moedertaal en ook niet door een Nederlandstalige logopedist. Tot dat is gebeurd, blijft het als bèta gemarkeerd. Alleen het Engelse bord van MoCo is volledig nagekeken.
Een paar grenzen die u moet kennen. De afbeeldingen zijn dezelfde symbolen als op het Engelse bord, dus sommige passen maar ongeveer: Sinterklaas heeft bijvoorbeeld een plaatje van een bisschop. Het bord heeft ongeveer 75 pagina’s, genoeg voor de dag van een jong kind; het Engelse bord heeft er een paar honderd. De onvoltooid verleden tijd is er alleen voor een paar veelgebruikte werkwoorden (was, had, wilde, kon); bij andere werkwoorden gebruikt u de verleden tijd met heb of ben. De instelling voor Vlaanderen verandert woorden, maar gebruikt geen gij of ge en wisselt de stem niet. Het bord is er voorlopig alleen op het web, niet in de iPad-app. Namen van familie, programma’s en lievelingsdingen voegt u zelf toe met de editor. Klopt een woord niet voor uw gezin of uw regio? Laat het ons weten, dan passen we het aan.
Communicatie voor iedereen, niet voor sommigen
Uitgebreide OC-systemen worden meestal eerst in het Engels gemaakt, en voor de meeste talen van de wereld bestaat er geen enkel, voor geen enkele prijs. Wij vinden dat communiceren een recht is. Daarom is elke taal van MoCo gratis, wordt elke taal gebouwd voor haar eigen grammatica in plaats van vertaald, en draagt elke taal een eerlijk label dat zegt hoe ver de controle is.
Lees ons plan ‘Communication for All’ en hoe ver elke taal is (in het Engels)
Begin in drie stappen
Open het bord
Ga naar modelcommunicator.com/app/nl in een moderne browser. Kies een bordgrootte; de 60 is het volledige bord.
Kies het Nederlands van uw gezin
Kies in Instellingen bij ‘Welk Nederlands’ voor Nederland of Vlaanderen (België), en kies de Nederlandse stem op uw apparaat die u het prettigst vindt.
Modelleer tijdens een vast moment
Kies één vast moment, bijvoorbeeld het tussendoortje. Tik één of twee woorden aan terwijl u de zin hardop zegt: meer, wil, eten. Ga hier weken mee door, zonder iets terug te verwachten. Zo leert een kind OC.
Veelgestelde vragen
- Is het Nederlandse OC-bord echt gratis?
- Ja. MoCo is gratis in het Nederlands en in elke andere taal die het aanbiedt. Er is geen betaalde versie, geen abonnement en niets om te ontgrendelen.
- Is het een vertaling van het Engelse bord?
- Nee. Het bord is voor het Nederlands geschreven. De indeling komt overeen met het Engelse bord, zodat tweetalige gebruikers de woorden op dezelfde plek vinden. De woorden, de werkwoordsvormen en de grammatica zijn Nederlands.
- Raakt mijn kind in de war van OC in twee talen?
- Nee. Onderzoek bij tweetalige kinderen, ook bij kinderen met een communicatieve beperking, heeft niet gevonden dat twee talen een achterstand veroorzaken of erger maken. De American Speech-Language-Hearing Association raadt aan om de thuistaal te ondersteunen.
- Op welke apparaten werkt het?
- Op elk apparaat met een moderne browser: Chromebook, Windows, Mac, Android-tablets en telefoons, en Safari op een iPad. Het Nederlands zit nog niet in de iPad-app uit de App Store.
- Welk Nederlands gebruikt het bord?
- Standaard het Nederlands van Nederland. Met een instelling veranderen alledaagse woorden in het Nederlands van Vlaanderen, zoals frieten voor patat.
- Verbetert het bord de grammatica van mijn kind?
- Nee, tenzij u daarom vraagt. Standaard zegt het bord precies wat er is aangetikt, en kiest uw kind of de gesprekspartner zelf de woordvorm. Automatische woordvormen en de Nederlandse woordvolgorde kunt u aanzetten in Instellingen.
